Það fylgja bæði spennandi tækifæri og mikilvægar ákvarðanir þegar þú stígur þín fyrstu skref á vinnumarkaði. Nýtt starf getur opnað dyr að aukinni reynslu, nýjum áskorunum og tækifærum. Þar sem þetta eru stór tímamót tókum við saman nokkur hagnýt ráð sem gott er að hafa á bak við eyrað.
Í ráðningarsamningi kemur fram hvað þú átt rétt á og hverjar skyldurnar eru – t.d. laun, vinnutími, orlof og veikindaréttur.
Gott er líka að vita hvaða stéttarfélag þú tilheyrir, þar sem það tryggir þér ýmis réttindi og stuðning. Stéttarfélög eru frjáls félagasamtök launafólks sem semja um laun og önnur starfskjör fyrir þína hönd og gæta hagsmuna þinna á vinnumarkaði.
Á launaseðlinum eru skráðir þeir tímar eða dagar sem þú vannst í mánuðinum og heildarlaunin reiknuð. Það sem kemur mörgum á óvart þegar þeir fá fyrsta launaseðilinn er sá frádráttur sem er gerður á laununum, en launin þín skiptast í útborgaðan hluta, skatt og lífeyrisiðgjöld.
Persónuafsláttur er frádráttur sem allir eldri en 16 ára geta nýtt til lækkunar á skatti af launum. Áður en laun eru greidd skaltu láta vinnuveitandann vita að þú ætlir að nýta persónuafsláttinn svo að þú borgir ekki of mikinn skatt.
Stundum er tekið orlof sem er þá lagt inn á sérstakan orlofsreikning.
Orlofið er síðan greitt út 11. maí á hverju ári.
Það er gott að huga strax að sparnaði og leggja mánaðarlega fyrir hluta af laununum. Margt smátt gerir eitt stórt og það munar um allt.
Margir skipta laununum sínum í þrjá hluta: peninga sem fara í daglegt líf, s.s. mat og afþreyingu, sparnað fyrir viðburðum, s.s. utanlandsferðum og síðan langtímasparnað, t.d. fyrir bíl eða íbúð.
Þú getur tengt debetkort við launareikninginn þinn og haft góða yfirsýn og fulla stjórn á peningunum í Arion appinu.
Kortið hentar vel í daglegar greiðslur, bæði í verslunum og á netinu og þú notar aðeins þá fjármuni sem til eru á reikningnum.
Leggðu 2–4% af launum í viðbótarlífeyrissparnað og vinnuveitandi greiðr allt að 2% mótframlag. Það er því eins og að fá launahækkun.
Því fyrr sem þú byrjar, því meiri verður ávinningurinn – smærri upphæðir safnast saman yfir tíma.
Ekki eyða öllum peningunum þínum og stefndu alltaf á að eiga smá afgang.
Settu þér sparnaðarmarkmið fyrir hvern mánuð eða hverja útborgun.
Sparnaður getur verið langtímaverkefni - en hann mun vaxa í hverjum mánuði.
Talaðu um peninga við þína nánustu og fáðu ráðleggingar.
Ekki freistast til að dreifa greiðslum eða taka smálán
Afslættir og fríðindi geta sparað þér dagleg útgjöld.
Sparnaður er mikilvægur til þess að öðlast fjárhagslegt öryggi og hafa svigrúm til þess að mæta óvæntum útgjöldum. Við höfum tekið saman nokkur góð ráð sem gott er að hafa í huga þegar kemur að sparnaði.
Viðbótarlífeyrissparnaður er ein tegund séreignarsparnaðar. Um er að ræða sparnaðarform sem felur í sér að launþegi má ráðstafa allt að 4% af heildarlaunum sínum í viðbótarlífeyrissparnað og launagreiðandi greiðir 2% mótframlag.
Að eignast sína fyrstu íbúð er spennandi áfangi, en ferlið getur verið flókið og krefjandi. Þar sem íbúðakaup eru ein stærsta fjárfesting lífsins er lykilatriði að hefja sparnað snemma. Það tekur nefnilega tíma að safna nægu eigin fé til útborgunar, en með góðu skipulagi og réttu úrræðunum getur þú flýtt fyrir ferlinu.
Það er aldrei of seint að byrja að spara. Hins vegar getur verið svolítið erfitt að gera einmitt það: Að byrja. Því að stóra spurningin er …
… hvar byrjar maður eiginlega?