Að velja rétta íbúðalán­ið

Mörg okkar tapa hreinlega áttum þegar ólíkar tegundir lána eru skoðaðar. Við fjármögnun fasteigna þarf til dæmis að meta hvort taka skuli verðtryggt eða óverðtryggt lán, eða jafnvel blöndu af hvoru tveggja sem sameinar kosti beggja. En hver er munurinn á slíkum lánum?

Einfaldasta útskýringin er sú að afborganir af verðtryggðum lánum eru lægri og eignamyndun hægari en óverðtryggð lán bera hærri afborganir og leiða þar með til hraðari eignamyndunar.

Verðtryggð lán

Verðtryggð lán bera lægri vexti en á móti þá bætist hækkun verðbólgu við höfuðstólinn. Það má því segja að tekið sé lán fyrir hækkun verðbólgu. Þessi hækkun höfuðstóls vegna verðbólgu deilist síðan niður á þá gjalddaga sem eftir eru af láninu og afborganir framtíðarinnar hækka því. Þessi lán henta þeim sem vilja halda reglubundnum afborgunum í lágmarki og forðast að spenna bogann of hátt.

Óverðtryggð lán

Óverðtryggð lán bera hærri vexti og mánaðarlegar afborganir eru því hærri. Höfuðstóllinn hækkar ekki þar sem segja má að búið sé að greiða verðbólguna. Þessi lán henta þeim sem vilja hraðari eignamyndun og hafa fjárhagslega burði til að takast tímabundið á við hærri afborganir.

Mikilvægt er að framkvæma gaumgæfilegt mat á eigin fjárhagsstöðu áður en ákvörðun um lán er tekin.

Skiptir lánstími máli?

Þegar ákvörðun hefur verið tekin um hvort velja skuli verðtryggt eða óverðtryggt lán, er næsta skref að skoða lánstímann, því hann getur skipt sköpum á hversu löngum tíma greiða skal lánið til baka. Það er misjafnt hver hámarkstími lána getur verið en lengst er lánað fyrir fasteignakaupum til 40 ára.

Augljósasti munurinn á mismunandi lánstíma er að eftir því sem lengri lánstíminn er því lægri eru afborganirnar og eignamyndun hægari þar sem endurgreiðsla höfuðstólsins dreifist á fleiri gjalddaga. Hér skal þó tekið fram að mismunandi tegund afborgana, jafnar greiðslur eða jafnar afborganir, getur haft áhrif á þetta.

Það sem skal einnig hafa í huga þegar lánstíminn er skoðaður er vaxtakostnaður. Vextir leggjast á lánið og því lengur sem það tekur að endurgreiða lánið, þeim mun hærri er uppsafnaður vaxtakostnaður.

Það sem ræður oftast lánstímanum er greiðslugeta lántakanda og þegar hún er skoðuð er mjög mikilvægt að hafa vaðið fyrir neðan sig og spenna bogann ekki um of. Það gæti verið skynsamara að ráða vel við afborganirnar en greiða síðan aukalega inn á lánið ef þú hefur tök á því frekar en að taka lán í styttri tíma og ráða ekki við greiðslurnar.