Af hverju er lífeyrissparnaður svona flókinn?
Það er misjafnt milli starfsgreina hvaða lífeyrissjóðir standa starfsmönnum til boða. Í sumum tilvikum er skylda að greiða í ákveðinn lífeyrissjóð sem er sérsniðinn að þörfum þeirra sem greiða í hann.
Margir hafa þó þann kost að geta valið sjálfir í hvaða lífeyrissjóð þeir greiða. Þá stendur fólk oft frammi fyrir flóknu vali, þar sem sjóðirnir eru margir og ólíkir, og ýmsum hugtökum er fleygt fram sem margir vita ekki nákvæmlega hvað þýða.
Við ætlum að reyna að einfalda ferlið og útskýra hvað er átt við með sumum af þessum hugtökum sem vonandi hjálpar þér að velja lífeyrissjóð sem er sniðinn að þínum þörfum.
Lögbundið gjald
Öllum starfandi einstaklingum á aldrinum 16-70 ára ber að greiða mánaðarlegt hlutfall af launum sínum í lífeyrissjóð. Hlutfallið er 15,5% og eru 4% af því eigið framlag launafólks og 11,5% framlag launagreiðanda. Við starfslok fær fólk rétt til þess að nýta lífeyrinn mánaðarlega. Iðgjaldið er dregið af laununum áður en tekjuskatturinn er reiknaður. Þegar lífeyrinn er svo greiddur út við starfslok er hann skattlagður eins og launatekjur.
Viðbótarlífeyrissjóður
Viðbótarlífeyrissparnaður er valfrjáls séreignarsparnaður, eins og nafnið gefur til kynna, viðbót við lögbundna gjaldið. Starfsmaður getur greitt allt að 4% af launum sínum mánaðarlega í slíkan sparnað, og í flestum kjarasamningum greiðir launagreiðandi 2% mótframlag. Hægt er að nýta hluta af séreignarsparnaði til kaupa á fasteign, eða til að greiða inn á íbúðalán. Hvoru tveggja er skattfrjálst.
Samtrygging
Samtrygging er sá hluti þess sem þú hefur greitt sem er sameign þeirra sem greiða í lífeyrissjóðinn. Með samtryggingu er þér tryggður ellilífeyrir og áfallalífeyrir vegna örorku eða andláts. Undir samtryggingu fellur einnig makalífeyrir og barnalífeyrir. Það sem greitt er í samtryggingu, eða sameign, og hefur ekki verið greitt út við andlát, erfist ekki.
Frjáls séreign
Séreign er ein tegund skyldulífeyrissparnaðar sem fellur ekki undir samtryggingu. Séreign er að fullu erfanleg og er frjáls til útgreiðslu hjá Frjálsa lífeyrissjóðnum eftir hentugleika frá 60 ára aldri. Þú getur tekið alla upphæðina út við 60 ára aldur eða dreift útgreiðslu á henni eftir hentugleika.
Bundin séreign
Eins og með frjálsa séreign er bundin séreign hluti af skyldulífeyrissparnaði. Þær fjárhæðir sem eyrnamerktar eru bundinni séreign eru að fullu erfanlegar en eru bundnar til mánaðarlegrar útgreiðslu frá 60 ára aldri til að lágmarki 82 ára aldurs. Hjá Frjálsa lífeyrissjóðnum myndast bundin séreign eingöngu ef erfanlega leiðin í lífeyrissgreiðslum er valin til að hámarka erfanleika.
Tilgreind séreign
Þegar ný lög um lífeyrisgreiðslur tóku gildi 1. janúar 2023 hækkaði mótframlag launagreiðanda úr 8% í 11,5%. Þessi auka 3,5% sem launagreiðandi greiðir í lífeyrissjóð fyrir hönd launþega falla að óbreyttu í samtryggingu og sameign launþega. Aftur á móti er hægt að sækja um að þessi 3,5% renni í tilgreinda séreign sem er hluti af þinni séreign og getur fyrst greiðst út við 62 ára aldur og skulu greiðslur að lágmarki dreifast til 67 ára aldurs.
Makalífeyrir
Eftirlifandi maki á rétt á því að fá lífeyrisgreiðslur greiddar í að minnsta kosti tvö ár eftir andlát sjóðfélaga. Skilyrði fyrir greiðslunum eru þau að sjóðfélagi hafi greitt í lífeyrissjóð í að minnsta kosti 2 ár af ævi sinni. Upphæð greiðslna er 50% af áunnum réttindum sjóðfélaga en í sumum tilvikum er hægt að framreikna upphæðina miðað við áætluð lífeyrisréttindi við starfslok.
Barnalífeyrir
Barnalífeyrir er greiddur með hverju barni, kjörbarni eða ættleiddu barni sjóðfélaga til 18 ára aldurs. Einnig er greitt með stjúp- og fósturbörnum sem og ófæddum börnum látins sjóðfélaga. Upphæð barnalífeyris er föst mánaðarleg upphæð sem breytist árlega.
Við vonum að þessar skýringar hafi gert þetta aðeins skýrara. Við tökum síðan alltaf vel á móti þér í ráðgjöf ef þú vilt fara nánar yfir málin.
Deila grein:
