Fjárfestingarumhverfi lífeyrissjóða

Lífeyrissparnaður á Íslandi sem hlutfall af landsframleiðslu er með því mesta sem þekkist á heimsvísu. Með samkeppnishæfu fjárfestingarumhverfi leggjum við grunn að traustari eignamörkuðum sem þjóna lífeyriskerfinu betur til framtíðar.

Ólafur Sigurðsson, framkvæmdastjóri Birtu lífeyrissjóðs, fjallar um mikilvægi þess að huga að fjárfestingarumhverfi lífeyrissjóða í Lífeyrisbókinni okkar.

Fjárfestingarumhverfi lífeyrissjóða

Undanfarna áratugi hafa markaðshagkerfi verið leiðandi í efnahagslegri umbreytingu, atvinnu- og nýsköpun um allan heim. Viðskipti fara fram án þvingana og samkeppniseftirliti er ætlað að sporna við auðhringjum og samþjöppun sem ógnar ágæti frjálsra markaða. Í stórum dráttum hefur þessi hugmyndafræði virkað. Þjóðríki sem reiða sig á markaðshagkerfi og samþættingu þeirra við alþjóðlega markaði með samkeppnishæfni að leiðarljósi hafa uppskorið ríkulega í hagvexti og dregið hefur úr fátækt á sama tíma. Rauði þráðurinn í þessari þróun hefur verið samstarf fjölda þjóðríkja um efnahagslega þróun og framfarir á vettvangi Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD). Þegar þetta er skrifað á Ísland í samstarfi við 37 þjóðríki á þeim vettvangi þar sem leitað er leiða til að mæta efnahagslegum, félagslegum og umhverfislegum áskorunum samtímans. Á þessum vettvangi telst íslenska lífeyriskerfið á marga vegu vera til fyrirmyndar, þriggja stoða lífeyriskerfi sem byggt er á hæfilegri blöndu sjóðasöfnunar og sjálfbærra ríkisfjármála. Lífeyrissparnaður á Íslandi sem hlutfall af landsframleiðslu er með því mesta sem þekkist á heimsvísu. Í þeim skilningi er fátt eins mikilvægt fyrir lífeyrissjóði til framtíðar og fjárfestingarumhverfi.

Með fjárfestingarumhverfi er átt við hagrænar, fjárhagslegar og félagspólitískar aðstæður í þjóðríki eða á landsvæði sem hafa áhrif á getu og vilja einstaklinga, fyrirtækja og stofnana til að fjárfesta og eiga í viðskiptum. Fyrir haghafa, stjórnir og stjórnendur lífeyrissjóða er skilningur á fjárfestingarumhverfinu mikilvægur og stuðningur við innviðina sömuleiðis. Þegar stjórnsýslan er skilvirk, eftirlit með skýrum lögum og reglum er í lagi og frjáls viðskipti fá að blómstra byggjum við undir velferð og trausta uppbyggingu lífeyrissparnaðar til framtíðar. Það gildir í raun einu hvort það er séreign, samtrygging eða gegnumstreymi, allar stoðir reiða sig á eignamarkaði með einum eða öðrum hætti. Með samkeppnishæfu fjárfestingarumhverfi leggjum við grunn að traustari eignamörkuðum sem þjóna lífeyriskerfinu betur til framtíðar, bæði til varðveislu sparnaðar og ekki síður til að miðla fjármagni.

Mikið er rætt og ritað um hinar hagrænu og fjárhagslegu hliðar fjárfestingarumhverfis. Meginvextir eru notaðir til að ná tökum á verðbólgu og gengi gjaldmiðla sveiflast í takt við þjóðarhag. Afkoma fyrirtækja er ýmist góð eða slæm og verð á mörkuðum sveiflast, stundum eftir lundarfari þátttakenda á viðkomandi markaði. En fjárfestingarumhverfi er meira en það.

Með félagspólitískum aðstæðum er ekki síður vísað til viðhorfs samfélagsins til þeirrar hugmyndafræði sem sjóðasöfnun er byggð á. Að lífeyrissparnaði er safnað í sjóði og varið til uppbyggingar atvinnustarfsemi bæði á Íslandi og erlendis með kaupum í hlutabréfum. Skuldabréf eru keypt þar sem andvirðið er nýtt til uppbyggingar í þágu almennings og sjóðfélagar fá lán til kaupa á eigin húsnæði, svo dæmi sé tekið. Alla jafna ganga þessi viðskipti skipulega fyrir sig á mörkuðum sem við treystum. Ef samfélagið treystir ekki eignamörkuðum og gangverki þeirra er ekki hægt að búast við trausti til lífeyrissjóða. Eignamarkaðir endurspegla umgengni okkar um þá og hug okkar til þeirra. Ef við tölum þá niður og umgöngumst þá af vanvirðingu er ekki von á góðu. Ef við hugum að innviðum þeirra og umgöngumst þá af virðingu er líklegt að samfélagið treysti á lífeyrissparnaðinn til framtíðar og að markaðir þjóni því mikilvæga hlutverki sem þeim er ætlað. Við getum stuðlað að því með því að huga að fjárfestingarumhverfinu.