Salan á hlut Arion banka í Símanum

• Salan í samræmi við stefnu bankans um að selja og skrá eignir á hlutabréfamarkaði
• Sú framkvæmd að selja hlutafé ekki í einu lagi vel þekkt
• Talið mikilvægt að tryggja fagþekkingu í hluthafahópnum
• Verðhækkun frá því samið var um sölugengi til fjárfestahóps til efri marka verðbils í útboði var 24%
• Á sama tíma hækkaði Vodafone um 20% og markaðurinn um 23%
• Sala til viðskiptavina skömmu fyrir útboð misráðin
• Verklagi varðandi sölu á stærri eignarhlutum verður breytt í kjölfarið

Salan á 31% hlut Arion banka í Símanum var í samræmi við þá stefnu stjórnar bankans að yfirteknum félögum í óskyldum rekstri skuli eftir föngum vera komið í sem breiðast eignarhald og þau skráð í kauphöll. Með þessu móti vill Arion banki leggja sitt af mörkum við að byggja upp hlutabréfamarkað hér á landi þar sem almenningur og fjárfestar geta notið góðs gengis skráðra fyrirtækja. Í ljósi þessarar stefnu hefur Arion banki staðið fyrir almennu hlutafjárútboði sex sinnum á undanförnum árum í aðdraganda skráningar félaga í kauphöll. Framkvæmd þessara útboða hefur almennt gengið vel og félögunum farnast vel í kauphöll. Salan á Símanum tókst á heildina litið vel og bankinn náði fjárhagslegum markmiðum sínum, en réttmæt gagnrýni hefur komið fram á tiltekinn þátt söluferlisins sem snýr að sölu til viðskiptavina bankans stuttu fyrir útboð. Því verður verklagi varðandi sölu á stærri eignarhlutum breytt.

Eðlileg verðlagning en réttmæt gagnrýni á tímasetningu 

Skömmu fyrir útboðið seldi bankinn um 5% hlut í Símanum til viðskiptavina bankans. Verðið var í lægri enda verðbils útboðsins og var metið sanngjarnt meðal annars vegna reynslu af fyrri útboðum og vegna söluhamla á hlutunum. Sala til viðskiptavina var liður í því að minnka hlut bankans fyrir útboðið, ekki með því að veita viðskiptavinum afslátt frá verðinu heldur með því að gefa þeim kost á að kaupa nokkru stærri hlut en ella. Bankinn fjármagnaði aðeins lítinn hluta þessara viðskipta.

Sú gagnrýni að ekki hafi allir setið við sama borð hefur ekki farið framhjá stjórnendum bankans. Ekki var heppilegt að selja til viðskiptavina bankans svo skömmu fyrir útboðið á gengi sem svo reyndist nokkuð lægra en niðurstaða útboðsins. Bankinn vanmat hina miklu eftirspurn sem raun varð á. Þessi tilhögun er til skoðunar í bankanum og verður tekið mark á gagnrýninni.

Í ofanverðum maí gerði bankinn samkomulag við fjárfestahóp* um kaup á um 5% hlut í Símanum á genginu 2,5 kr/hlut. Verðið í þeim viðskiptum (EV/EBITDA 2014 5,5x) var sambærilegt við verðmat á Vodafone (EV/EBITDA 2014 5,7x) á þeim tímapunkti sem samkomulagið var gert. Því var ekki um neinn afslátt að ræða, sérstaklega í ljósi 18 mánaða söluhamla. Frágangur viðskiptanna dróst, m.a. vegna nokkurs fjölda erlendra kaupenda frá ýmsum löndum. Því var ekki tilkynnt um viðskiptin fyrr en í ágúst og var sú töf óheppileg. Bankinn kom ekki að fjármögnun þessara viðskipta. Að auki keypti hluti stjórnenda Símans með beinum hætti 0,5% á sama verði með söluhömlum til 1.mars 2016. 

Bankinn vildi með viðskiptunum styrkja félagið fyrir útboð og gera það söluvænlegra með því að fá í hlutahafahópinn hluta af stjórnendateymi Símans ásamt alþjóðlegum fagfjárfestum með mikla reynslu af fjárfestingum og fjarskiptum í fjölda landa. Stjórnendur Símans settu fjárfestahópinn saman en Arion banki gerði kröfu um að hann byggi yfir alþjóðlegri reynslu og tengslum. Eins og kom fram í máli forstjóra kauphallarinnar í fréttum RÚV þá er þetta algengt fyrirkomulag. Tilgangurinn er m.a. að styrkja verðmyndun og efla félagið.

Verðmat og verðþróun á markaði 

Ýmsir ytri og innri þættir geta haft áhrif á verðmat fyrirtækja eins og verðþróun hlutabréfa á markaði leiðir oft í ljós. Stjórn Símans fékk til liðs við sig óháð ráðgjafarfyrirtæki, sem vann verðmat á félaginu, og bankinn vann sitt verðmat. Bankinn leit aldrei svo á að verið væri að selja hluti í Símanum með afslætti enda hafði bankinn enga hagsmuni af því.

Í framkominni gagnrýni á verð í umræddum viðskiptum hefur verið horft fram hjá þróun hlutabréfamarkaðarins og Vodafone á því tímabili sem um ræðir. Hlutabréfaverð Vodafone hækkaði um 20% og markaðsvísitalan um 23% frá því í lok maí, þegar ákveðið var að selja 5% í Símanum, þar til útboðið hófst 5. október. Verðhækkun í tilviki Símans frá 2,5 kr/hlut, þegar verð til fjárfestahópsins var ákveðið og síðan upp í 3,1 kr./hlut sem voru efri mörk verðbilsins í útboðinu, var 24%. Ekki er rétt að tala um afslátt í þessu sambandi – svona þróaðist markaðurinn og helsta samanburðarfyrirtækið. Þannig myndu fáir halda því fram nú í október að einstaklingur, sem seldi sinn hlut í Vodafone í maí, hefði verið að gefa kaupandanum 20% afslátt.

Eftirspurnin í útboðinu reyndist meiri en bankinn átti von á. Þeir sem buðu í tilboðsbók B, þar sem ekki voru nein efri mörk, voru tilbúnir að bjóða hærra en verðmat bankans annars vegar og þriggja utanaðkomandi greiningaraðila hins vegar (IFS, Íslandsbanka og Landsbanka) sagði til um á þeim tímapunkti. Þar endaði gengið í 3,4 kr./hlut, sem leiddi til meðalverðs í útboðinu sem nam 3,33 kr./hlut.

* Nánar um samsetningu fjárfestahópsins

Bertrand Kan er í forsvari fyrir fjárfestahópinn (L1088 ehf.). Stærsti eigandi innan hópsins er Æðarnes ehf. Það félag er í eigu Sigurbjörns Þorkelssonar, Árna Haukssonar og Hallbjörns Karlssonar. Aðkoma Sigurbjörns lá fyrir við ákvörðun um söluna til fjárfestahópsins en aðkoma Árna og Hallbjörns lá fyrir við frágang viðskiptanna. Aðrir innlendir eigendur að L1088 ehf. eru félög í eigu Stefáns Ákasonar og Ómars Svavarssonar, fyrrverandi forstjóra Vodafone og núverandi stjórnarmanns Föroya Tele.

Þeir erlendu aðilar sem koma að L1088 ehf. eru alþjóðlegir fjárfestar með reynslu úr fjarskiptum. Þar má m.a. nefna fyrrnefndan Bertrand Kan sem er fyrrum yfirmaður hjá deild Morgan Stanley er sérhæfði sig í ráðgjöf við fjárfestingar í fjarskipta- og fjölmiðlafyrirtækjum. Hann er nú einkafjárfestir. Bertrand stýrði m.a. einkavæðingarferli Símans árið 2005 og þekkir vel til rekstrar og starfsemi fjarskiptafélaga um allan heim. Einnig er þar Kaj-Juul Pedersen sem er fyrrum yfirmaður hjá Ericsson og síðar Telia. Kaj var stjórnarformaður Netia í Póllandi þegar félagið var skráð á Nasdaq hlutabréfamarkaðinn. Að L1088 ehf. kemur einnig Joe Ravitch sem er einn af stofnendum Raine Group en áður var hann m.a. yfirmaður hjá Goldman Sachs á sviði sem sérhæfði sig í ráðgjöf vegna fjárfestinga í fjarskipta- og fjölmiðlafyrirtækjum.